على اصغر شميم
180
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
واردكننده ، سكههاى يكنواخت 50 دينارى ( يك شاهى ) و 100 دينارى ( دو شاهى ) و 500 دينارى ( 10 شاهى ) و هزار دينارى ( قران ) از نقره در كارخانهى جديد ضرب شد و انتشار يافت . پس از تأسيس بانك شاهنشاهى ايران به وسيلهى اتباع انگليس ، اداره و نظارت ضرابخانه به بانك مزبور واگذار شد و چون انحصار چاپ و نشر اسكناس نيز در انحصار آن بانك قرار گرفت ، جريان پول بهطور كلى ، اعم از سكه و اسكناس ، به اختيار بانك درآمد و اين حالت تا انقلاب مشروطيت ايران باقى بود . امور فرهنگى اميركبير با همت بلند و افكار مترقيانهاى كه داشت چنانكه در جاى خود گفتيم ، روزنامه « وقايع اتفاقيه » را به راه انداخت و اين روزنامه پس از قتل ناجوانمردانه امير ، با نام روزنامهى دولت عليه ايران و سپس با نام ايران انتشار يافت . فرمانها و دستورات شاه و وقايع و حوادث هر هفته كه غالبا مربوط به دستگاه سلطنت بود ، در آن روزنامه چاپ مىشد و در اواخر سلطنت ناصر الدين شاه روزنامهى مزبور داراى تصاوير گرديد « 1 » . ناصر الدين شاه در سفر اول خود به اروپا ، هنگام بازگشت به ايران يك دستگاه چاپخانه سربى با حروف فارسى و لاتين خريد و به ايران فرستاد . اين چاپخانه مدتى به علت نبودن سرپرست و حروفچين معطل ماند ، تا آنكه در سال 1292 هجرى بارون لويى دونرمان « 2 » فرانسوى از ناصر الدين شاه امتياز انتشار روزنامه لاپاترى « 3 » را به زبان فرانسه گرفت و چاپخانه به وسيلهى او به كار افتاد . در اين دوره چاپخانههاى ديگرى در تبريز و بوشهر و اصفهان داير گرديده و روزنامههايى از قبيل روزنامهى ملتى و روزنامهى علمى و مريخ انتشار يافت . در شيراز يك روزنامهى نيمهفارسى و نيمهعربى به وسيلهى طبيب مخصوص ظل السلطان در حدود سال 1289 هجرى تأسيس گرديد و بعدا فقط به فارسى منتشر مىشد . توجه ناصر الدين شاه به امر تاريخنويسى و ترغيب و تشويق نويسندگانى چون رضا قلى خان هدايت و محمد حسن خان صنيع الدوله و لسان الملك سپهر ، به نوشتن كتب تاريخى يك امر طبيعى بود ، زيرا او مىخواست حوادث دوران سلطنت قاجاريه بهويژه وقايع دورهى سلطنت
--> ( 1 ) - روزنامهى دولت عليه ايران به وسيلهى ميرزا ابو الحسن خان صنيع الملك نقاشباشى از استادان فن نقاشى مصور گرديد . ( 2 ) - Baron Louis de Naurman ( 3 ) - La Patrio ( وطن )